Η ψυχολόγος Νικολία Ζωμένου σάς απαντά:

Τ
ι είναι η Ψυχοθεραπεία;
Η ψυχοθεραπεία είναι  ένα ταξίδι αυτοανακάλυψης, αυτογνωσίας, διερεύνησης και αυτό-ίασης. Όλοι οι ψυχοθεραπευτές, ανεξαρτήτως της εξειδίκευσης που έχουμε ακολουθήσει, εργαζόμαστε με έναν κοινό στόχο: Να καθοδηγήσουμε το θεραπευόμενό μας με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο, ώστε να επιτύχουμε τους θεραπευτικούς στόχους που θέτουμε. Ουσιαστικά, χρησιμοποιούμε διαφορετικά μονοπάτια για να καταλήξουμε στο ζητούμενο. Μέσα από την ψυχοθεραπεία φωτίζουμε όλες τις πλευρές του εαυτού μας, ακόμα και τις πιο σκοτεινές ή αυτές που αγνοούσαμε την ύπαρξή τους. Συνειδητοποιούμε τις σκέψεις μας, τις βαθύτερες πεποιθήσεις μας, τα συναισθήματά μας, τις ανάγκες μας. Μαζί, ανακαλύπτουμε νέους τρόπους να διαχειριζόμαστε τις δυσκολίες της καθημερινότητας, μαθαίνουμε να θέτουμε ρεαλιστικούς στόχους και δουλεύουμε πάνω σε αυτούς, με βάση τις τεχνικές και τα εργαλεία με τα οποία μας εξοπλίζει η εκάστοτε ψυχοθεραπευτική μέθοδος.
Τ
ι είναι η Γνωσιακή Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία;
Είναι μία από τις πολλές ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις που υπάρχουν. Πρόκειται για μια βραχεία μορφή ψυχοθεραπείας σε σχέση με άλλες, εστιασμένη στο παρόν, στην τρέχουσα κατάσταση που απασχολεί το θεραπευόμενο. Βασική φιλοσοφία της είναι πως για κάθε τι το οποίο συμβαίνει στη ζωή μας και μας δυσκολεύει, όλα ξεκινάνε από τη σκέψη μας, από το πώς αντιλαμβανόμαστε την κατάσταση με την οποία είμαστε αντιμέτωποι και πώς την ερμηνεύουμε. Η σκέψη δημιουργεί συναίσθημα και το συναίσθημα εμπνέει τη συμπεριφορά μας. Συνήθως, όταν αντιμετωπίζουμε προβληματικές καταστάσεις, η συμπεριφορά στην οποία καταλήγουμε επιβεβαιώνει την αρχική μας σκέψη και έτσι εγκλωβιζόμαστε σε φαύλους κύκλους δυσλειτουργικών σκέψεων, δυσφορικών συναισθημάτων και προβληματικών συμπεριφορών. Μαζί μπορούμε να το αλλάξουμε αυτό. Ο Επίκτητος είπε «Ταράσσει τοὺς ἀνθρώπους οὐ τὰ πράγματα, ἀλλὰ τὰ περὶ τῶν πραγμάτων δόγματα». Δηλαδή, δεν είναι αυτά που μας συμβαίνουν στη ζωή το πρόβλημα, αλλά ο τρόπος που αποκρινόμαστε σε αυτά.
Τ
ι είναι η Θεραπεία Αποδοχής και Δέσμευσης;
Είναι μία θεραπευτική προσέγγιση που λειτουργεί συμπληρωματικά στη Γνωσιακή Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία. Η ΘΑΔ επικεντρώνεται στο πώς να αναπτύξουμε ψυχολογική ευελιξία, καλλιεργώντας την ενσυνειδητότητά μας (εστίαση στο παρόν), κάνοντας χώρο για να αποδεχτούμε τις ανεπιθύμητες ανθρώπινες εμπειρίες (δυσφορικές σκέψεις, συναισθήματα, γεγονότα, καταστάσεις…) που δεν υπόκεινται στον έλεγχό μας, βοηθώντας μας να αποκολληθούμε από αυτές αντί να παλεύουμε μαζί τους και να μπορέσουμε να δεσμευτούμε σε πράξεις, καθοδηγούμενες από τις αξίες μας, για την επίτευξη των στόχων μας. Σκοπός είναι να καταφέρουμε να ζήσουμε μια ζωή αξιοβίωτη παρά τον πόνο που είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής.
Τ
ι είναι η Θεραπεία Εστιασμένη στη Συμπόνια;
Είναι μiα ψυχοθεραπευτική μέθοδος που δημιουργήθηκε από τον Paul Gilbert (δεκαετία ‘90), στοχεύοντας στην ανάπτυξη της ικανότητας του ατόμου να αισθάνεται και να δρα συμπονετικά τόσο απέναντι στον εαυτό του όσο και στους άλλους. Η ΘΕΣ φαίνεται πως βοηθά αποτελεσματικά τους ανθρώπους να διαχειριστούν καλύτερα την αυτοεπίκρισή τους και να κατευνάσουν τα έντονα συναισθήματα ντροπής κι ενοχής που βιώνουν. Η ΘΕΣ εφαρμόζεται συνδυαστικά με την παραδοσιακή Γνωσιακή Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία (ΓΣΘ) και τη Θεραπεία Αποδοχής και Δέσμευσης (ΘΑΔ).

Η συμπόνια δεν είναι λύπηση. «Συμπόνια είναι η ευαισθησία και η ευαισθητοποίηση απέναντι στον πόνο, τόσο του άλλου όσο και του δικού μου και η δέσμευση να βοηθήσω στην ανακούφιση και την πρόληψή του.»

Ο Δαρβίνος είπε Those communities which included the greatest number of the most sympathetic members would flourish best and rear the greatest number of offspring”, δηλαδή, «Οι κοινότητες που περιελάμβαναν τον μεγαλύτερο αριθμό από τα πιο συμπονετικά μέλη θα άκμαζαν καλύτερα και θα ανέτρεφαν τον μεγαλύτερο αριθμό απογόνων».

Τ
ι είναι το EMDR;
Είναι μια πρωτοποριακή ψυχοθεραπευτική προσέγγιση που αναπτύχθηκε από την Dr. Francine Shapiro (1987) για το ψυχικό τραύμα.

Η θεραπεία EMDR (Eye Movement Desensitization Reprocessing), δηλαδή, «απευαισθητοποίηση και επαναπροσαρμογή μέσω οφθαλμικών κινήσεων», λειτουργεί αποτελεσματικά σε ανθρώπους που έχουν βιώσει/βιώνουν ψυχολογικές δυσκολίες λόγω τραυματικών εμπειριών, όπως είναι οποιαδήποτε μορφή κακοποίησης, η παιδική παραμέληση, η εγκατάλειψη, η απώλεια αγαπημένου προσώπου, τα ατυχήματα (ή και δυστυχήματα) και οι φυσικές καταστροφές. Πέρα από τη θεραπεία συμπτωμάτων που αφορούν περιπτώσεις μετατραυματικού στρες, η EMDR χρησιμοποιείται ολοένα και περισσότερο και για άλλες αγχώδεις διαταραχές, για φοβίες, κρίσεις πανικού, ιδεοψυχαναγκαστικές διαταραχές, κατάθλιψη και άλλες διαταραχές διάθεσης, διαταραχές πρόσληψης τροφής, για αντιμετώπιση πένθους, χρόνιου πόνου και σοβαρών σωματικών ασθενειών που έχουν σημαντικές ψυχολογικές επιπτώσεις κι επηρεάζουν την ποιότητα ζωής των ανθρώπων.

Σύμφωνα με την EMDR, όταν ζούμε μία δύσκολη κατάσταση ή ένα τραυματικό συμβάν, ο εγκέφαλός μας αποθηκεύει τις μνήμες σε ένα απομονωμένο δίκτυο στο μυαλό μας. Αυτή η απομονωμένη μνήμη παραμένει εκεί με όλες τις πρωτότυπες πληροφορίες για τις εικόνες, τους ήχους, τις σκέψεις, τα συναισθήματα, τις σωματικές αισθήσεις που είχαμε όταν συνέβη το συμβάν που μας τραυμάτισε με κάποιον τρόπο. Οι πληροφορίες αυτές ενεργοποιούνται ξανά κάθε φορά που κάτι μας θυμίζει αυτές τις αρχικές πληροφορίες. Σε ένα άλλο μέρος του εγκεφάλου μας ωστόσο, έχουμε όλες τις πληροφορίες που χρειαζόμαστε για να δούμε το πρόβλημα διαφορετικά ή ακόμα και να το λύσουμε. Όμως, αυτά τα δύο  αυτά δίκτυα δεν συνδέονται μεταξύ τους. Όταν αρχίζουμε την επανεπεξεργασία πληροφοριών, ο εγκέφαλος μπορεί να συνδέσει τα τραυματικά γεγονότα που έχουν απομονωθεί και στα οποία έχουμε κολλήσει, με άλλες θετικές πληροφορίες, δίνοντάς μας μια διαφορετική οπτική και διαχείριση της κατάστασης.

Τ
ι είναι η Θετική Ψυχολογία;
Είναι ένας σχετικά νέος κλάδος της Ψυχολογίας, ο οποίος ασχολείται με την προαγωγή της ευημερίας, της ευεξίας και της προσωπικής ανάπτυξης. Στόχος είναι να μπορέσουν οι άνθρωποι να αναπτύξουν πλήρως το δυναμικό που διαθέτουν και να απολαμβάνουν όσο το δυνατόν περισσότερο τη ζωή τους. Η Θετική Ψυχολογία βοηθάει στην επίτευξη των στόχων μας με μία διαφορετική οδό από αυτή που έχουμε συνηθίσει έως τώρα. Εστιάζει στην ενίσχυση των θετικών στοιχείων της προσωπικότητάς μας και των ικανοτήτων μας, κι όχι αποκλειστικά στη διαχείριση συμπτωμάτων και δυσκολιών, όπως συμβαίνει στις περισσότερες ψυχοθεραπευτικές μεθόδους.
Γ
ιατί να απευθυνθώ σε έναν Ψυχολόγο;
Υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους κάποιος μπορεί να απευθυνθεί σε έναν ειδικό ψυχικής υγείας. Η ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει ανθρώπους που αντιμετωπίζουν: διαταραχές άγχους, κρίσεις πανικού, κατάθλιψη και διαταραχές διάθεσης, φοβίες, διαπροσωπικές δυσκολίες, προβλήματα επικοινωνίας και διεκδικητικότητας, απώλεια-πένθος, χωρισμό, διατροφικές διαταραχές, σεξουαλικές διαταραχές, διαταραχές ύπνου, σωματοποιητικές διαταραχές, χρόνιες ασθένειες. Και φυσικά δεν απευθύνεται μόνο σε όσους αντιμετωπίζουν μια τρέχουσα δυσκολία, καθώς δίνει την ευκαιρία της αυτοανακάλυψης και της ενσυνειδητότητας, της ουσιαστικής επαφής με το βαθύτερο εαυτό μας και τις ανάγκες μας. Χτίζοντας μια πιο ουσιαστική σχέση κατανόησης και αγάπης με τον εαυτό μας, μπορούμε να διαχειριστούμε καλύτερα γεγονότα και καταστάσεις στο ταξίδι της ζωής μας.
Γ
ιατί να μην μιλήσω σε κάποιον οικείο μου & να τα πω στον Ψυχολόγο;
Ο Ψυχολόγος είναι ένας επαγγελματίας ψυχικής υγείας που έχει εκπαιδευτεί στο να ακούει, να διαχειρίζεται δύσκολες καταστάσεις, να αποφορτίζει συναισθηματικά και να καθοδηγεί τον εκάστοτε πελάτη του σε μια πιο αποτελεσματική διαχείριση των αρνητικών σκέψεών του, των δυσφορικών συναισθημάτων του, των δυσκολιών του και στην επίλυση των προβλημάτων του, σε κλίμα αποδοχής και κατανόησης. Επιπλέον, ο Ψυχολόγος, ως εξωτερικός παρατηρητής και μη συναισθηματικά εμπλεκόμενος με τον πελάτη, μπορεί να διαμορφώσει μια πιο σφαιρική κι αντικειμενική εικόνα γι’ αυτόν, καθοδηγώντας τον με ανάλογο τρόπο.
Π
οια είναι η διαφορά ανάμεσα σε έναν Ψυχολόγο & σε έναν Ψυχίατρο;
ΟΨυχολόγος δεν είναι γιατρός και συνεπώς δεν μπορεί να συνταγογραφήσει φάρμακα για έναν πελάτη/θεραπευόμενο. Μόνο ένας Ψυχίατρος δύναται να συνταγογραφήσει φάρμακα στην περίπτωση που κριθεί αναγκαίο για να βοηθήσει το θεραπευόμενο να καταστείλει έντονα, δυσφορικά συμπτώματα που τον δυσκολεύουν στην καθημερινότητά του και παρεμποδίζουν τη λειτουργικότητά του. Επομένως, ένας Ψυχολόγος συχνά χρειάζεται τη συνεργασία με έναν Ψυχίατρο, στον οποίο μπορεί να παραπέμψει κάποιον πελάτη για διάγνωση και πιθανή συνταγογράφηση κάποιας φαρμακοθεραπείας, μόνο εφόσον αυτό κριθεί απαραίτητο, στη δοσολογία που θα ορίσει ο γιατρός και για το χρονικό διάστημα που θα ορίσει. Σκοπός και των δύο ειδικοτήτων είναι να επιτευχθεί το βέλτιστο θεραπευτικό αποτέλεσμα προς όφελος του πελάτη.